Wanneer is een verklaring van erfrecht nodig?
Checklist per situatie (2026)

Uw vader of moeder is net overleden. U belt de bank om de lopende zaken te regelen — en het eerste wat u hoort: "Wij hebben een verklaring van erfrecht nodig." De bankrekening is geblokkeerd en u kunt nergens bij. Herkenbaar? U bent niet de enige.

Een verklaring van erfrecht is een notarieel document dat vastlegt wie de erfgenamen zijn, of er een testament is, en wie bevoegd is om de nalatenschap af te handelen. De notaris stelt het op na onderzoek in het Centraal Testamentenregister. Banken, het Kadaster en verzekeraars gebruiken het als officieel bewijs.

Maar wanneer is zo'n verklaring nu echt nodig — en wanneer kunt u het overslaan? In dit artikel vindt u een duidelijke checklist per situatie, inclusief de regels per bank.

Wanneer is een verklaring van erfrecht verplicht?

In een aantal situaties komt u er niet onderuit. Zonder verklaring van erfrecht kunt u de nalatenschap simpelweg niet afwikkelen.

Woning verkopen of op naam zetten

Het Kadaster schrijft een woning pas over op naam van de erfgenamen als er een verklaring van erfrecht is. Wilt u de koopwoning van de overledene verkopen, verhuren of op uw eigen naam zetten? Dan heeft u altijd een verklaring nodig. Zonder dat document blokkeert het Kadaster de eigendomsoverdracht.

Er is een testament opgesteld

Zodra er een testament is, willen banken en andere instanties zwart op wit zien wie er mag handelen namens de nalatenschap. Een testament kan immers afwijken van de wettelijke verdeling. De verklaring van erfrecht bevestigt wie de erfgenamen zijn volgens het testament, en wie de executeur is als die is benoemd.

Minderjarige erfgenamen

Zijn er minderjarige kinderen die erven? Dan vragen banken en instanties altijd om een verklaring van erfrecht. Daaruit blijkt wie de wettelijk vertegenwoordiger is en wie namens de minderjarige mag handelen. Dit beschermt de belangen van het kind.

Wanneer is een verklaring van erfrecht vaak nodig?

Naast de situaties waarin het verplicht is, vraagt het overgrote deel van de financiele instellingen standaard om een verklaring van erfrecht. Het is geen wet, maar in de praktijk komt u er zelden zonder.

Bankrekeningen deblokkeren

Na een overlijden blokkeren banken de rekeningen van de overledene. Dat is standaardprocedure. Om de rekeningen weer te openen en het saldo vrij te geven aan de erfgenamen, vraagt vrijwel elke bank om een verklaring van erfrecht. Hierin staat wie bevoegd is om over het saldo te beschikken.

Levensverzekeringen en pensioenfondsen

Levensverzekeraars en pensioenfondsen keren pas uit nadat zij zekerheid hebben over de rechthebbenden. Een verklaring van erfrecht is daarvoor het standaarddocument. Zonder verklaring houdt de verzekeraar de uitkering aan.

Lopende contracten, abonnementen en huurwoning

Een huurcontract overnemen, nutsvoorzieningen op een andere naam zetten, of lopende abonnementen stopzetten — veel organisaties vragen om bewijs dat u gerechtigd bent om namens de overledene te handelen. De verklaring van erfrecht is dat bewijs.

Beleggingsrekeningen

Beleggingsrekeningen bij banken en vermogensbeheerders vallen onder dezelfde regels als gewone bankrekeningen. De rekening wordt geblokkeerd en een verklaring van erfrecht is nodig om de beleggingen over te dragen of te verkopen.

Wanneer is een verklaring van erfrecht niet nodig?

Er zijn situaties waarin u mogelijk geen verklaring van erfrecht nodig heeft. Maar let op: de regels verschillen per bank en per instelling.

Langstlevende partner met en/of-rekening

Als u samen met de overledene een en/of-rekening had, kunt u in sommige gevallen gewoon bij het saldo. Voorwaarde: er is geen testament, er is geen koopwoning, en de bank werkt mee. Veel banken geven de langstlevende partner op een en/of-rekening direct toegang, zonder verklaring.

Zeer kleine nalatenschappen

Bij een beperkt saldo — vaak onder de paar duizend euro — hanteren sommige banken een vereenvoudigde interne procedure. In plaats van een volledige verklaring van erfrecht vragen zij dan een eigen formulier of een verklaring van de gemeente. Dit verschilt echter per bank.

Verklaring van erfrecht per bank

De drie grootste banken in Nederland hanteren vergelijkbare regels, maar met kleine verschillen in de uitvoering. Hieronder leest u per bank wat u kunt verwachten.

Verklaring van erfrecht bij de Rabobank

De Rabobank blokkeert bankrekeningen direct na het overlijden van een rekeninghouder. In de meeste gevallen vraagt de Rabobank een verklaring van erfrecht voordat zij het saldo vrijgeven aan de erfgenamen. Bij beperkte saldi kan de Rabobank soms een verkorte interne procedure hanteren, waarbij u met een eigen formulier en identiteitsbewijs het saldo kunt laten uitkeren. Neem altijd contact op met uw lokale Rabobank-kantoor om de exacte procedure te bespreken.

Verklaring van erfrecht bij ABN AMRO

ABN AMRO hanteert dezelfde standaardregel: na een overlijden worden de rekeningen geblokkeerd. Voor deblokkering is een verklaring van erfrecht vereist. Bij een beperkt saldo kan ABN AMRO een alternatieve procedure aanbieden. Het is verstandig om zo snel mogelijk na het overlijden contact op te nemen met ABN AMRO, zodat u weet welke documenten zij nodig hebben.

Verklaring van erfrecht bij ING

ING vraagt standaard om een verklaring van erfrecht bij het overlijden van een rekeninghouder. In sommige gevallen — bijvoorbeeld bij een beperkt saldo en zonder testament — kan ING een andere procedure aanbieden. Neem contact op met de nabestaandenlijn van ING om uw situatie te bespreken en onnodige vertraging te voorkomen.

Heeft de Belastingdienst een verklaring van erfrecht nodig?

Nee, de Belastingdienst vraagt niet standaard om een verklaring van erfrecht. Voor het indienen van de aangifte erfbelasting is geen verklaring vereist. De Belastingdienst stuurt na het overlijden automatisch een aangiftebrief naar de erfgenamen en baseert zich op eigen gegevens uit de Basisregistratie Personen.

In complexe situaties — bijvoorbeeld bij een geschil tussen erfgenamen of een onduidelijke verdeling — kan de Belastingdienst alsnog om een verklaring van erfrecht vragen. Maar dat is de uitzondering. Het zijn vooral banken en het Kadaster die standaard een verklaring eisen, niet de Belastingdienst.

Heeft een langstlevende altijd een verklaring van erfrecht nodig?

Niet altijd, maar in de praktijk wel vaak. Als langstlevende partner bent u in de meeste gevallen de primaire erfgenaam. Maar dat betekent niet dat banken en instanties u op uw woord geloven. Zij willen officieel bewijs van uw positie.

Bij een en/of-rekening zonder testament en zonder koopwoning kunt u er soms zonder verklaring. De bank geeft u dan direct toegang tot de gezamenlijke rekening. Maar zodra er een koopwoning in de nalatenschap zit, een testament is opgesteld, of er andere erfgenamen zijn die meedelen, is een verklaring van erfrecht altijd nodig.

Het advies: ga er niet vanuit dat u als langstlevende automatisch overal bij kunt. Neem contact op met de bank en vraag wat zij nodig hebben. Zo voorkomt u dat u weken wacht op toegang tot geld dat u nodig heeft voor lopende kosten.

Hoe vraagt u een verklaring van erfrecht aan?

Het aanvragen van een verklaring van erfrecht hoeft niet ingewikkeld te zijn. Bij Erfrechtplan regelt u het volledig online, zonder kantoorbezoek.

Wilt u meer weten over de kosten? Lees ons artikel over de kosten van een verklaring van erfrecht.

Veelgestelde vragen