Moet ik mijn huis verkopen als ik naar een verpleeghuis ga?

Nee, u bent niet verplicht uw huis te verkopen als u naar een verpleeghuis verhuist. De zorg wordt betaald vanuit de Wet langdurige zorg. Blijft uw partner in de woning wonen, dan telt die niet mee voor de eigen bijdrage en is verkopen meestal niet nodig. Bent u alleenstaand, dan komt de woning leeg te staan; verkoopt u, dan telt de opbrengst als vermogen in box 3 en kan dat na twee jaar uw eigen bijdrage verhogen. Laat uw situatie vóór een verhuizing doorrekenen, zodat u niet onbedoeld een hogere bijdrage veroorzaakt.

Telt de overwaarde van mijn huis mee voor de eigen bijdrage?

Dat hangt af van of de woning in box 1 of box 3 valt. Zolang u of uw partner in de woning woont, valt die in box 1 en telt de overwaarde niet mee. Verkoopt u de woning of komt die langere tijd leeg te staan, dan verschuift de waarde naar box 3 en telt die wel mee, voor zover uw totale box 3-vermogen boven het toetsbedrag uitkomt (in 2026 36.952 euro voor een alleenstaande en 73.904 euro met partner). Van het bedrag daarboven telt 4% mee bij uw inkomen. Door de peildatum van twee jaar ziet u dat effect pas later.

Wat gebeurt er met mijn huis als ik alleenstaand ben en word opgenomen?

Bent u alleenstaand en wordt u opgenomen in een verpleeghuis, dan komt uw woning leeg te staan. U bent niet verplicht te verkopen, maar er zijn wel gevolgen. Een leegstaande eigen woning blijft door de fiscale verhuizingsregeling nog maximaal drie jaar (het verhuizingsjaar + 3 kalenderjaren) in box 1. Pas daarna verschuift de woning onherroepelijk naar box 3 en telt de waarde mee voor uw eigen bijdrage. Verkoopt u de woning, dan telt de overwaarde vanaf het moment van verkoop als vermogen in box 3, waarbij het CAK de peildatum van twee jaar hanteert. Het is ook verstandig om in een levenstestament vast te leggen wie namens u de woning mag beheren of verkopen als u dat zelf niet meer kunt, zodat beslissingen niet vastlopen op het verkeerde moment.

Moet ik mijn eigen huis opeten als mijn ouder naar een verzorgingshuis verhuist?

Nee, uw eigen woning of vermogen staat hier los van. De eigen bijdrage wordt berekend over het inkomen en vermogen van de persoon die zorg ontvangt — uw ouder — en niet over dat van de kinderen. Als kind betaalt u dus niet mee uit uw eigen huis of spaargeld. Wel kan het slim zijn om samen met uw ouder naar diens testament te kijken. Met een Wlz-clausule kunnen de kindsdelen direct opeisbaar worden zodra uw ouder wordt opgenomen, waardoor het vermogen van uw ouder daalt en de eigen bijdrage lager uitvalt. Zo blijft meer van de erfenis — inclusief de woning of de opbrengst daarvan — behouden voor de familie. Bespreek dit op tijd, want door de peildatum van twee jaar werkt een aanpassing pas later door. Een erfrechtspecialist kan met u en uw ouder meekijken.

Kan ik mijn woning behouden voor mijn kinderen?

Ja, met de juiste voorbereiding kunt u de waarde van uw woning grotendeels behouden voor uw kinderen. De woning hoeft niet verkocht te worden om de zorg te betalen. Een testament met een Wlz-clausule maakt de kindsdelen opeisbaar bij opname van de langstlevende ouder, zodat een deel van de waarde naar de kinderen gaat en het vermogen van de opgenomen ouder daalt. Een levenstestament zorgt dat uw kinderen praktische zaken kunnen regelen. Daarnaast kunt u tijdens leven belastingvrij schenken om uw vermogen te verlagen.

Hoeveel vermogen mag ik houden voordat mijn huis meetelt?

Voor uw box 3-vermogen geldt in 2026 een vrijgesteld toetsbedrag van 36.952 euro voor een alleenstaande en 73.904 euro voor partners samen. Tot dat bedrag telt uw vermogen niet mee. Van het vermogen daarboven telt het CAK 4% mee bij uw inkomen. Zolang uw woning in box 1 valt (bewoond door u of uw partner) telt de waarde niet mee in dit box 3-vermogen. Pas wanneer de woning verkocht is of naar box 3 verschuift, telt de waarde of opbrengst mee boven het toetsbedrag. De maximale hoge eigen bijdrage is in 2026 3.061,80 euro per maand.

Home » Moet ik mijn huis opeten bij opname verpleeghuis?

Laatst bijgewerkt: 16-06-2026

Moet ik mijn huis opeten bij opname verpleeghuis?

Kernpunten

U hoeft uw huis tegenwoordig niet verplicht te verkopen of "op te eten" als u naar een verpleeghuis gaat.
Zolang u of uw partner in de woning blijft wonen, telt die niet mee voor de eigen bijdrage (box 1).
Komt de woning leeg te staan of wordt deze verkocht, dan verschuift de waarde naar box 3 en telt die later wél mee — het CAK rekent met uw vermogen van twee jaar geleden.
In 2026 is de hoge eigen bijdrage maximaal € 3.061,80 per maand; vermogen boven € 36.952 (alleenstaand) of € 73.904 (met partner) telt mee.
Met een testament (Wlz-clausule) en een levenstestament beschermt u de woning en het erfdeel van uw kinderen.
Erfrechtplan geeft door heel Nederland gratis lezingen over testamenten en levenstestamenten — al meer dan 300.000 Nederlanders gingen u voor.

Geschatte leestijd: 8 minuten | Laatst bijgewerkt: 15 juni 2026

"Moet ik straks mijn huis opeten?" Het is een van de meest gestelde vragen rond opname in een verpleeghuis, en de angst erachter is begrijpelijk: u wilt uw woning het liefst nalaten aan uw kinderen, niet zien verdwijnen in zorgkosten. De geruststelling vooraf: sinds 1997 hoeft u uw huis niet meer verplicht te verkopen of "op te eten" voordat de overheid de zorg betaalt. Maar uw woning kan wél invloed hebben op de hoogte van uw eigen bijdrage. In dit artikel leest u precies wanneer uw huis meetelt in 2026, wanneer niet, en hoe u met de juiste voorbereiding uw woning beschermt.

Moet ik mijn huis echt opeten bij opname?

Nee. Het hardnekkige idee dat u eerst uw eigen vermogen en woning moet "opeten" voordat u recht heeft op zorg, stamt uit de tijd vóór 1997. Tegenwoordig wordt de zorg in een verpleeghuis grotendeels betaald vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz). U hoeft uw huis dus niet te verkopen om de zorg te kunnen betalen.

Wat wel geldt: u betaalt een maandelijkse eigen bijdrage, en die is afhankelijk van uw inkomen én uw vermogen. Uw woning kan via dat vermogen meetellen — maar of dat gebeurt, hangt helemaal af van uw situatie. De eerste vier maanden na opname betaalt u sowieso de lage eigen bijdrage; daarna meestal de hoge.

Wanneer telt mijn woning mee voor de eigen bijdrage?

De sleutel zit in de vraag of de woning in box 1 of box 3 van de Belastingdienst valt. Het CAK kijkt voor uw vermogen namelijk alleen naar box 3.

Woning bewoond (box 1) — Zolang u of uw partner in de woning woont, valt die in box 1 en telt de waarde niet mee voor de eigen bijdrage.
Woning leeg of verkocht (box 3) — Verhuist u alleen naar een instelling en komt de woning leeg te staan, dan mag deze door de fiscale verhuizingsregeling nog maximaal 3 jaar in box 1 blijven. Daarna verschuift de waarde naar box 3. Verkoopt u de woning, dan telt de opbrengst (als spaargeld) in box 3.

Belangrijk is de peildatum: het CAK rekent met uw vermogen van twee jaar geleden. De verkoopopbrengst van uw woning telt dus pas twee jaar later mee in uw eigen bijdrage. Hoe lang een leegstaande woning in box 1 mag blijven en wanneer die naar box 3 gaat, hangt af van uw situatie en hoe lang het huis onverkocht blijft. Laat dit vooraf narekenen, want het moment van verkopen kan grote gevolgen hebben.

Situatie	Box	Telt mee voor eigen bijdrage?
U of uw partner woont nog in de woning	Box 1	Nee
U bent alleenstaand opgenomen, woning staat (tijdelijk) leeg	Box 1, daarna box 3	Pas later, afhankelijk van situatie
Woning is verkocht, u ontvangt de overwaarde	Box 3	Ja, na de peildatum van 2 jaar

Tip: Veeg horizontaal om de tabel volledig te bekijken op kleinere schermen.

Wat als mijn partner in het huis blijft wonen?

Blijft uw partner in de koopwoning wonen terwijl u wordt opgenomen, dan is uw woning beschermd. De woning blijft in box 1 en telt niet mee voor uw eigen bijdrage. Het CAK kijkt wel naar het gezamenlijke inkomen en vermogen, maar de overwaarde van het huis blijft buiten beschouwing zolang uw partner er woont.

De situatie verandert ná het overlijden van de thuiswonende partner. Erft de opgenomen partner dan alles — inclusief de woning of de opbrengst — dan stijgt diens vermogen, met een hogere eigen bijdrage als gevolg. Juist daarom is een goed testament belangrijk, zoals u hieronder leest.

Hoe bescherm ik mijn woning voor mijn kinderen?

De manier om uw woning en vermogen te beschermen, ligt niet bij de verkoop van het huis maar bij goede planning vooraf. Drie instrumenten zijn daarbij belangrijk:

Een Wlz-clausule in uw testament — Deze bepaling maakt de kindsdelen direct opeisbaar zodra de langstlevende ouder wordt opgenomen. Een deel van de (verkoop)waarde van de woning gaat dan naar de kinderen, waardoor het vermogen van de opgenomen ouder daalt en de eigen bijdrage lager wordt. Lees meer over de Wlz-clausule in uw testament.
Een levenstestament met volmacht — Hierin machtigt u bijvoorbeeld uw kinderen om de woning te verkopen of financiële zaken te regelen als u dat zelf niet meer kunt. Zonder die volmacht kan de verkoop vastlopen op het moment dat het juist moet gebeuren. Lees wat u vastlegt in een levenstestament.
Tijdig schenken — Door op tijd belastingvrij te schenken verlaagt u uw vermogen in box 3. Houd rekening met de peildatum van twee jaar. Bekijk de mogelijkheden voor belastingvrij schenken aan uw kinderen.

Let op

Verkoop uw woning nooit overhaast om "het vermogen kwijt te raken". De opbrengst belandt dan juist in box 3 en kan uw eigen bijdrage verhogen. En een leegstaand huis snel onder de prijs verkopen kost u dubbel. Laat uw situatie eerst doorrekenen.

Wilt u weten wat in uw situatie verstandig is? Volg dan een gratis online lezing, bezoek een gratis lezing bij u in de buurt, of maak een gratis en vrijblijvende afspraak met een erfrechtspecialist. Dit onderwerp hangt samen met alle andere manieren om de eigen bijdrage te verlagen.

Veelgestelde vragen over uw huis en de eigen bijdrage

Moet ik mijn huis verkopen als ik naar een verpleeghuis ga?
Nee, u bent niet verplicht uw huis te verkopen als u naar een verpleeghuis verhuist. De zorg wordt betaald vanuit de Wet langdurige zorg; uw woning hoeft daar niet voor "opgegeten" te worden. Of verkopen verstandig is, hangt af van uw situatie. Blijft uw partner in de woning wonen, dan telt die niet mee voor de eigen bijdrage en is verkopen meestal niet nodig. Bent u alleenstaand, dan komt de woning leeg te staan; verkoopt u, dan telt de opbrengst als vermogen in box 3 en kan dat na twee jaar uw eigen bijdrage verhogen. Laat een leegstaand huis ook niet zomaar onbeheerd: er komen kosten en fiscale gevolgen bij kijken. Het is daarom verstandig om vóór een verhuizing uw situatie te laten doorrekenen door een specialist, zodat u niet onbedoeld een hogere bijdrage veroorzaakt.
Telt de overwaarde van mijn huis mee voor de eigen bijdrage?
Dat hangt af van of de woning in box 1 of box 3 valt. Zolang u of uw partner in de woning woont, valt die in box 1 en telt de overwaarde niet mee voor de eigen bijdrage. Het CAK kijkt voor uw vermogen alleen naar box 3. Verkoopt u de woning, of komt die langere tijd leeg te staan, dan verschuift de waarde naar box 3 en telt die wél mee — voor zover uw totale box 3-vermogen boven het toetsbedrag uitkomt (in 2026 € 36.952 voor een alleenstaande en € 73.904 met partner). Van het bedrag daarboven telt 4% mee bij uw inkomen. Door de peildatum van twee jaar ziet u dat effect pas later terug. Wilt u de overwaarde beschermen voor uw kinderen? Dan helpt een testament met een Wlz-clausule, eventueel aangevuld met tijdig schenken.
Wat gebeurt er met mijn huis als ik alleenstaand ben en word opgenomen?
Bent u alleenstaand en wordt u opgenomen in een verpleeghuis, dan komt uw woning leeg te staan. U bent niet verplicht te verkopen, maar er zijn wel gevolgen. Een leegstaande eigen woning blijft door de fiscale verhuizingsregeling nog maximaal drie jaar (het verhuizingsjaar + 3 kalenderjaren) in box 1. Pas daarna verschuift de woning onherroepelijk naar box 3 en telt de waarde mee voor uw eigen bijdrage. Verkoopt u de woning, dan telt de overwaarde vanaf het moment van verkoop als vermogen in box 3, waarbij het CAK de peildatum van twee jaar hanteert. Het is ook verstandig om in een levenstestament vast te leggen wie namens u de woning mag beheren of verkopen als u dat zelf niet meer kunt, zodat beslissingen niet vastlopen op het verkeerde moment.
Moet ik mijn eigen huis opeten als mijn ouder naar een verzorgingshuis verhuist?
Nee, uw eigen woning of vermogen staat hier los van. De eigen bijdrage wordt berekend over het inkomen en vermogen van de persoon die zorg ontvangt — uw ouder — en niet over dat van de kinderen. Als kind betaalt u dus niet mee uit uw eigen huis of spaargeld. Wel kan het slim zijn om samen met uw ouder naar diens testament te kijken. Met een Wlz-clausule kunnen de kindsdelen direct opeisbaar worden zodra uw ouder wordt opgenomen, waardoor het vermogen van uw ouder daalt en de eigen bijdrage lager uitvalt. Zo blijft meer van de erfenis — inclusief de woning of de opbrengst daarvan — behouden voor de familie. Bespreek dit op tijd, want door de peildatum van twee jaar werkt een aanpassing pas later door. Een erfrechtspecialist kan met u en uw ouder meekijken.
Kan ik mijn woning behouden voor mijn kinderen?
Ja, met de juiste voorbereiding kunt u (de waarde van) uw woning grotendeels behouden voor uw kinderen. De woning hoeft niet verkocht te worden om de zorg te betalen. Wilt u voorkomen dat de overwaarde grotendeels opgaat aan de eigen bijdrage, dan helpt een testament met een Wlz-clausule: de kindsdelen worden dan opeisbaar bij opname van de langstlevende ouder, zodat een deel van de waarde naar de kinderen gaat en het vermogen van de opgenomen ouder daalt. Een levenstestament zorgt ervoor dat uw kinderen de praktische zaken kunnen regelen, bijvoorbeeld een verkoop, als u dat zelf niet meer kunt. Daarnaast kunt u tijdens leven belastingvrij schenken om uw vermogen te verlagen. Welke combinatie het beste past, verschilt per situatie. Tijdens een gratis lezing of een vrijblijvend adviesgesprek leggen we de mogelijkheden helder uit.
Hoeveel vermogen mag ik houden voordat mijn huis meetelt?
Voor uw box 3-vermogen geldt in 2026 een vrijgesteld toetsbedrag van € 36.952 voor een alleenstaande en € 73.904 voor partners samen. Tot dat bedrag telt uw vermogen niet mee voor de eigen bijdrage. Van het vermogen daarboven telt het CAK 4% mee bij uw inkomen (de vermogensinkomensbijtelling), en op basis daarvan wordt uw bijdrage berekend. Zolang uw woning in box 1 valt — dus bewoond wordt door u of uw partner — telt de waarde ervan niet mee in dit box 3-vermogen. Pas wanneer de woning verkocht is of naar box 3 verschuift, telt de waarde of opbrengst mee boven het toetsbedrag. De maximale hoge eigen bijdrage is in 2026 € 3.061,80 per maand. Deze bedragen worden jaarlijks geïndexeerd; reken uw eigen situatie na met de rekenhulp van het CAK.

Conclusie: uw huis is beter beschermd dan u denkt

U hoeft uw huis niet op te eten om zorg te krijgen. Zolang u of uw partner er woont, telt de woning niet mee voor de eigen bijdrage. Het kantelpunt ligt bij leegstand of verkoop, want dan verschuift de waarde naar box 3. De grootste fout is overhaast verkopen zonder de gevolgen te kennen. Met een testament met een Wlz-clausule, een levenstestament en eventueel tijdig schenken houdt u de regie — en blijft meer van uw woning behouden voor uw kinderen. Regel het op tijd, want het CAK rekent met cijfers van twee jaar terug.

Meer weten over het beschermen van uw woning en erfenis?

Uitleg over testamenten en zorgkosten?

Volg een gratis lezing

Lezingen op locatie → Online lezingen →

Hulp nodig bij uw testament?

Plan een vrijblijvend adviesgesprek

Afspraak maken →

Redactie Erfrechtplan

De redactie van Erfrechtplan bestaat uit erfrechtspecialisten die complexe wetgeving vertalen naar begrijpelijke informatie. Onze artikelen worden zorgvuldig gecontroleerd op juridische juistheid en actualiteit, zodat u altijd kunt vertrouwen op de inhoud.

Kennisbank categorieën

Een goed testament en levenstestament geeft uw familie rust.
Meer dan 300.000 anderen gingen u voor

Meer weten over testamenten?

Volg onze gratis lezing

Ontdek onze gratis lezingen

Hulp nodig bij uw testament?

Plan gratis adviesgesprek in

Afspraak met testamentspecialist