Wanneer moet u erfbelasting betalen bij de wettelijke verdeling?

U moet binnen enkele maanden na het overlijden erfbelasting betalen bij de wettelijke verdeling. Hoewel de kinderen hun geld pas later ontvangen, eist de Belastingdienst dat de erfbelasting over hun “papieren” kindsdeel al meteen wordt afgerekend.

Hoe berekent u erfbelasting over het kindsdeel bij wettelijke verdeling?

U berekent de erfbelasting over het kindsdeel in vier stappen: (1) bruto kindsdeel vaststellen, (2) de leeftijdsfactor kiezen, (3) het kindsdeel contant maken en (4) de vrijstelling aftrekken en het tarief toepassen. Zo komt u bij de daadwerkelijke erfbelasting.

Wat is de contante waarde bij erfbelasting en waarom gebruikt de Belastingdienst die?

De contante waarde bij erfbelasting is de “vandaag-waarde” van de toekomstige vordering van het kind. De Belastingdienst gebruikt de contante waarde om te voorkomen dat er nú erfbelasting wordt geheven over geld dat het kind pas jaren later ontvangt.

Welke factor gebruikt u om het kindsdeel contant te maken voor erfbelasting?

De factor die u gebruikt om het kindsdeel contant te maken voor erfbelasting hangt af van uw leeftijd op de overlijdensdatum van uw partner. Hoe hoger uw leeftijd, hoe lager de factor en hoe minder erfbelasting het kind betaalt.

Moet u nog erfbelasting betalen als de contante waarde onder de vrijstelling blijft?

Als de contante waarde onder de vrijstelling blijft, hoeft u geen erfbelasting te betalen. Blijft het belastbare bedrag na contant maken lager dan de jaarlijkse vrijstelling voor kinderen, dan is de erfbelasting automatisch € 0.

Heeft de afgesproken rente invloed op de erfbelasting bij wettelijke verdeling?

De afgesproken rente heeft invloed op de erfbelasting bij wettelijke verdeling omdat een hogere rente de vordering sneller laat groeien; daardoor stijgt de contante waarde en dus ook de te betalen erfbelasting.

Home » Erfbelasting bij wettelijke verdeling (geen testament)

Laatst bijgewerkt: 08-01-2026

Erfbelasting bij wettelijke verdeling (geen testament)

Wettelijk erfrecht
Erfbelasting

Is er geen testament opgesteld? Dan geldt automatisch de ‘wettelijke verdeling’. De langstlevende partner en de kinderen zijn samen erfgenaam, maar de partner krijgt alle bezittingen. De kinderen krijgen slechts een geldvordering (een tegoedbon) op de partner.

Veel mensen denken dat dit fiscaal gunstig is of dat er pas betaald hoeft te worden als beide ouders overleden zijn. Helaas is de werkelijkheid vaak anders.

De fiscale ‘korting’ (Vruchtgebruik)

Er is één lichtpuntje bij de wettelijke verdeling: de fiscus waardeert de vordering van de kinderen lager dan de werkelijke waarde.

Omdat de kinderen moeten wachten op hun geld zolang de langstlevende ouder leeft, stelt de Belastingdienst dat zij het ‘genot’ (vruchtgebruik) van het geld missen. Dit gemis mag in mindering worden gebracht op de waarde van hun erfenis. Hoe jonger de langstlevende ouder, hoe langer de kinderen moeten wachten, en hoe hoger de korting.

Tabel: Waardering vruchtgebruik

In onderstaande tabel ziet u welk percentage van de erfenis ‘afgetrokken’ mag worden (het vruchtgebruik) afhankelijk van de leeftijd van de langstlevende ouder.

Leeftijd Langstlevende Partner	Factor	Korting (Vruchtgebruik)*
60 t/m 64 jaar	10	60%
65 t/m 69 jaar	9	54%
70 t/m 74 jaar	8	48%
75 t/m 79 jaar	7	42%
80 t/m 84 jaar	6	36%
85 jaar en ouder	5	30%

* Uitgaande van de standaard rekenrente van 6%. Is de partner bijvoorbeeld 72 jaar? Dan betalen de kinderen belasting over slechts 52% (100% – 48%) van hun vordering.

⚠️ De valkuil: Waarom u toch in de problemen komt

Deze korting klinkt sympathiek. U betaalt belasting over een lager bedrag. Maar hier zit het venijn:

De kinderen betalen weliswaar minder belasting, maar ze moeten dit bedrag wel direct betalen (of eigenlijk: de langstlevende ouder moet dit voorschieten).

Stel, de kinderen erven ‘op papier’ € 50.000. Na de korting blijft er fiscaal € 25.000 over. Hierover moet direct erfbelasting worden afgedragen aan de Belastingdienst.
De vraag is: Heeft de langstlevende partner dit geld op de bank staan? Vaak zit het vermogen vast in de stenen van het huis. De Belastingdienst neemt geen genoegen met ‘stenen’ of ‘korting’. Zij willen euro’s zien.

Wat kunt u hieraan doen? (4 Oplossingen)

De wettelijke verdeling is een ‘standaardoplossing’ die geen rekening houdt met uw specifieke vermogen of wensen. Met een modern testament neemt u zelf de regie. Vier veelgebruikte oplossingen:

1. Het Opvullegaat
Hiermee geeft u de langstlevende partner de flexibiliteit om na overlijden zelf te bepalen hoe groot de vordering van de kinderen wordt. Zo kan de partner de erfenis ‘opvullen’ tot aan zijn/haar eigen grote vrijstelling (€ 795.000+), waardoor er per saldo vaak € 0,- erfbelasting betaald hoeft te worden bij het eerste overlijden.
2. Het Kleinkindlegaat
Heeft u kleinkinderen? Zij hebben ook recht op een vrijstelling (ca. € 25.000 per kleinkind). Zonder testament wordt dit niet gebruikt. Met een kleinkindlegaat keert u dit bedrag belastingvrij uit aan de kleinkinderen, wat direct de totale erfenis (en dus de belastingdruk) verlaagt.
3. Rentebepaling (Renteclausule)
U legt vast dat de vordering van de kinderen rente draagt (bijvoorbeeld 6%). Hierdoor groeit de schuld van de langstlevende aan de kinderen. Dit holt de erfenis bij het *tweede* overlijden fiscaal uit, waardoor er uiteindelijk minder belasting naar de fiscus gaat.
4. Het Tweetrapstestament
Zit al het geld in stenen en is er geen liquiditeit? Dan kan een tweetrapstestament uitkomst bieden. Hierbij erven de kinderen in eerste instantie niets (de partner is enig erfgenaam), waardoor er bij het eerste overlijden geen erfbelasting verschuldigd is.

Voorkom dat u moet verkopen om te betalen

Vertrouwen op de wettelijke verdeling en de ‘standaard korting’ is risicovol als uw geld in stenen zit. Laat een expert berekenen of uw partner de erfbelasting wel kan betalen.

Meld u aan voor een lezing

Of maak een vrijblijvende afspraak

Veelgestelde vragen over erfbelasting

Wanneer moet u erfbelasting betalen bij de wettelijke verdeling?
U moet binnen enkele maanden na het overlijden erfbelasting betalen bij de wettelijke verdeling. Hoewel de kinderen hun geld pas later ontvangen, eist de Belastingdienst dat de erfbelasting over hun “papieren” kindsdeel al meteen wordt afgerekend.
Hoe berekent u erfbelasting over het kindsdeel bij wettelijke verdeling?
U berekent de erfbelasting over het kindsdeel in vier stappen: (1) bruto kindsdeel vaststellen, (2) de leeftijdsfactor kiezen, (3) het kindsdeel contant maken en (4) de vrijstelling aftrekken en het tarief toepassen. Zo komt u bij de daadwerkelijke erfbelasting.
Wat is de contante waarde bij erfbelasting en waarom gebruikt de Belastingdienst die?
De contante waarde bij erfbelasting is de “vandaag-waarde” van de toekomstige vordering van het kind. De Belastingdienst gebruikt de contante waarde om te voorkomen dat er nú erfbelasting wordt geheven over geld dat het kind pas jaren later ontvangt.
Welke factor gebruikt u om het kindsdeel contant te maken voor erfbelasting?
De factor die u gebruikt om het kindsdeel contant te maken voor erfbelasting hangt af van uw leeftijd op de overlijdensdatum van uw partner. Hoe hoger uw leeftijd, hoe lager de factor en hoe minder erfbelasting het kind betaalt.
Moet u nog erfbelasting betalen als de contante waarde onder de vrijstelling blijft?
Als de contante waarde onder de vrijstelling blijft, hoeft u geen erfbelasting te betalen. Blijft het belastbare bedrag na contant maken lager dan de jaarlijkse vrijstelling voor kinderen, dan is de erfbelasting automatisch € 0.
Heeft de afgesproken rente invloed op de erfbelasting bij wettelijke verdeling?
De afgesproken rente heeft invloed op de erfbelasting bij wettelijke verdeling omdat een hogere rente de vordering sneller laat groeien; daardoor stijgt de contante waarde en dus ook de te betalen erfbelasting.