Wat zijn aanverwanten?

Wanneer u trouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat, krijgt u er een hele familie bij. Uw schoonouders, zwagers, schoonzussen — juridisch heten zij uw aanverwanten. Maar wat betekent dat precies voor uw erfenis? En wat is het verschil met bloedverwanten? In dit artikel leest u alles over aanverwantschap: van de graden en de berekening tot de gevolgen voor uw testament en erfbelasting.

Wat betekent aanverwantschap?

Aanverwantschap is de juridische relatie tussen u en de bloedverwanten van uw echtgenoot of geregistreerd partner. Het woord zegt het al: u bent aangetrouwd — niet door geboorte verwant, maar door het huwelijk verbonden met de familie van uw partner.

Aanverwantschap ontstaat uitsluitend door een huwelijk of geregistreerd partnerschap. Woont u samen met een samenlevingscontract? Dan ontstaat er juridisch geen aanverwantschap, ook niet als u al jaren samenwoont. Dat kan gevolgen hebben voor uw erfrecht en voor de tarieven en vrijstellingen van de erfbelasting.

Wat is het verschil tussen bloedverwanten en aanverwanten?

Bloedverwanten zijn personen met wie u een gemeenschappelijke voorouder deelt — uw ouders, kinderen, broers, zussen, neven en nichten. Aanverwanten zijn de bloedverwanten van uw partner: uw schoonouders, zwagers en schoonzussen. Het verschil is juridisch van groot belang, omdat bloedverwanten wél en aanverwanten níét automatisch van u erven volgens de wettelijke verdeling bij een erfenis zonder testament.

De graden van aanverwantschap

Net als bij bloedverwantschap worden aanverwanten ingedeeld in graden. De graad geeft aan hoe dicht de familierelatie is. Hoe lager het graadnummer, hoe nauwer de verwantschap. De graden van aanverwantschap worden op dezelfde manier berekend als die van bloedverwantschap: u telt het aantal stappen in de stamboom van uw partner.

Eerste graad aanverwanten

Uw aanverwanten in de eerste graad staan het dichtst bij u. Dit zijn:

• (Adoptie)ouders van uw partner — uw schoonvader en schoonmoeder
• (Adoptie)kinderen van uw partner — uw stiefkinderen
• De partner van uw eigen (adoptie)kinderen — uw schoonzoon of schoondochter

Tweede graad aanverwanten

In de tweede graad vallen:

• Grootouders van uw partner
• Kleinkinderen van uw partner
• Broers en zussen van uw partner — uw zwagers en schoonzussen

Derde graad aanverwanten

Aanverwanten in de derde graad zijn:

• Overgrootouders van uw partner
• Achterkleinkinderen van uw partner
• Neven en nichten van uw partner (kinderen van broers of zussen)
• Ooms en tantes van uw partner (broers of zussen van de ouders)

Vierde graad aanverwanten

In de vierde graad vallen onder meer:

• Betovergrootouders van uw partner
• Achterneven en achternichten van uw partner (kleinkinderen van broers of zussen)
• Neven en nichten van uw partner (kinderen van ooms en tantes)
• Oudooms en oudtantes van uw partner

Hoe berekent u de graad van verwantschap?

De graad van verwantschap berekent u door het aantal stappen te tellen dat u in de stamboom moet zetten om van de ene persoon bij de andere te komen. Bij aanverwantschap telt u de stappen in de stamboom van uw partner.

Voorbeeld: Stel, u wilt weten welke graad de zus van uw partner is. U begint bij uw partner (stap 1: naar de ouders van uw partner) en dan naar de zus (stap 2). De zus van uw partner is dus een aanverwant in de tweede graad.

Dit is dezelfde methode als bij bloedverwantschap. Bij uw eigen broer of zus telt u ook twee stappen: van u naar uw ouders (stap 1) en van uw ouders naar uw broer of zus (stap 2).

Wat betekent aanverwantschap voor uw erfenis?

Aanverwanten hebben in Nederland geen wettelijk erfrecht. Dat betekent dat uw schoonouders, zwagers en schoonzussen niet automatisch van u erven als u komt te overlijden. Alleen uw bloedverwanten — uw echtgenoot of geregistreerd partner en uw eigen kinderen — erven op grond van de wet.

Wilt u dat een aanverwant toch van u erft? Dan moet u dat vastleggen in een testament. Denk bijvoorbeeld aan stiefkinderen die u als uw eigen kinderen beschouwt, maar die juridisch uw aanverwanten zijn. Zonder testament erven zij niets van u.

Stel, u bent hertrouwd en uw nieuwe partner heeft twee kinderen uit een eerder huwelijk. Deze stiefkinderen zijn uw aanverwanten in de eerste graad. Als u overlijdt zonder testament, erven zij niets — alleen uw eigen biologische of geadopteerde kinderen en uw partner erven volgens de wet. Wilt u dat uw stiefkinderen wél erven? Dan kunt u hen in uw testament als erfgenaam opnemen. Meer hierover leest u in ons artikel over het onterven en benoemen van kinderen.

Vervalt aanverwantschap bij echtscheiding?

Nee. Aanverwantschap wordt niet opgeheven door echtscheiding, beëindiging van het geregistreerd partnerschap of het overlijden van uw partner. Dat staat in artikel 1:3 lid 3 van het Burgerlijk Wetboek. Uw ex-schoonouders blijven dus juridisch uw aanverwanten, ook na de scheiding.

Dit heeft in de praktijk weinig gevolgen voor het erfrecht — uw ex-schoonouders erven sowieso niet van u, tenzij u hen in uw testament benoemt. Maar het kan wél van belang zijn bij het aanvragen van bijzonder verlof bij een werkgever, of bij regelingen rond curatele en bewind.

Veelgestelde vragen over aanverwanten

Conclusie

Aanverwanten zijn de bloedverwanten van uw partner — uw schoonfamilie. Ze worden ingedeeld in graden, van de eerste graad (schoonouders, stiefkinderen) tot de vierde graad (verdere familie van uw partner). Het belangrijkste om te onthouden: aanverwanten erven niet automatisch van u. Wilt u dat uw stiefkinderen, schoonzoon of andere aanverwanten wél delen in uw nalatenschap, dan moet u dat regelen in een testament. Ook als u hertrouwd bent of een samengesteld gezin hebt, is een goed testament onmisbaar om te voorkomen dat uw erfenis onbedoeld bij de verkeerde personen terechtkomt.