Kind onterven in 2026: wat mag wel en wat niet?

Veel ouders vragen zich af of zij een kind volledig kunnen uitsluiten van hun erfenis. Misschien is er al jaren geen contact, speelt er een conflict, of wilt u een ander kind of uw partner beter beschermen. In 2026 geldt nog steeds: u kunt een kind onterven via een testament, maar de Nederlandse wet beschermt kinderen met een wettelijk minimumdeel. In dit artikel leest u precies wat juridisch mag, hoe de legitieme portie werkt, en welke alternatieven u hebt.

Wat betekent een kind onterven?

Onterven (ook wel 'uitsluiting' of 'exheredatie' genoemd) betekent dat u in een testament vastlegt dat uw kind na uw overlijden geen erfgenaam meer is. Zonder testament erft uw kind automatisch volgens de wettelijke verdeling uit Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek. Met een testament wijkt u daar bewust van af.

Toch betekent onterven niet dat uw kind helemaal niets krijgt. De wet voorziet in een bescherming: de legitieme portie. Wilt u meer lezen over wat onterven precies inhoudt en welke vormen er bestaan? Dan is ons uitgebreide artikel daarover een goed startpunt.

Verschil tussen onterven en volledig uitsluiten

Een veelgehoord misverstand: onterven is niet hetzelfde als uw kind 100% buitensluiten. Het verschil is groot en bepaalt welke rechten uw kind behoudt.

Hoe kunt u een kind onterven in uw testament?

U kunt een kind alleen onterven via een testament. Dit is geen informele aangelegenheid die u zelf thuis kunt regelen. Een erfrechtspecialist helpt u bij het hele proces — van het inventariseren van uw wensen tot en met het tekenen bij de notaris.

1. Bespreek uw situatie met een erfrechtspecialist — Een specialist neemt de tijd om uw wensen te begrijpen en legt helder uit welke gevolgen het onterven heeft voor uw kind, uw partner en uw nalatenschap.
2. Breng alle gevolgen in kaart — Denk ook na over de positie van uw partner, uw andere kinderen en eventuele kleinkinderen. Onterven heeft gevolgen voor de hele verdeling.
3. De onterving wordt vastgelegd in uw testament — De erfrechtspecialist begeleidt u naar een notaris in uw buurt, waar het testament officieel wordt opgesteld.
4. Registratie bij het Centraal Testamentenregister (CTR) — Na uw overlijden is voor iedereen duidelijk dat er een testament bestaat.

Welke kosten zijn er verbonden aan het onterven?

Onterven regelt u via een testament. De kosten hangen af van de complexiteit van uw situatie — denk aan meerdere kinderen, een partner, of internationaal bezit. Tijdens een vrijblijvend adviesgesprek met een erfrechtspecialist krijgt u een helder beeld van wat u kunt verwachten, ook qua kosten.

Wat is de legitieme portie en hoe wordt die berekend?

De legitieme portie (artikel 4:63 Burgerlijk Wetboek) is het wettelijk minimumdeel waar een kind altijd recht op houdt, ook na onterving. Geen enkele bepaling in uw testament kan deze bescherming wegnemen. De berekening is eenvoudig:

Legitieme portie = ½ × het wettelijke erfdeel

Dit betekent dat een onterfd kind altijd recht heeft op de helft van wat het zou erven als er geen testament was. Meer achtergrondinformatie vindt u in ons artikel over de legitieme portie.

Rekenvoorbeeld: nalatenschap van €400.000 in 2026

Stel, u bent weduwe en u laat een nalatenschap van €400.000 na. U heeft drie kinderen, en u besluit één kind — Lisa — te onterven vanwege een langdurig verbroken contact.

Lisa kan dit bedrag in geld opeisen bij de andere erfgenamen. Zij heeft geen recht op het huis, de inboedel of andere goederen — alleen op €66.667 in contanten.

Heeft een onterfd kind recht op het huis?

Nee. De legitieme portie is uitsluitend een vordering in geld, geen aanspraak op goederen. Het onterfde kind kan niet het huis, de auto, sieraden of andere bezittingen opeisen. U bepaalt zelf wie welke goederen krijgt — dat is juist een van de belangrijkste redenen om een testament op te stellen.

De erfgenamen zijn wel verplicht het geldbedrag van de legitieme portie uit te keren. Zij moeten dit betalen uit de beschikbare middelen van de nalatenschap.

Wanneer en hoe kan een onterfd kind de legitieme portie opeisen?

Een onterfd kind moet zelf actie ondernemen om de legitieme portie te ontvangen. Dit gaat niet automatisch. Het kind dient een verklaring af te leggen bij de erfgenamen of de executeur, waarin het aangeeft aanspraak te maken op de legitieme portie.

In de praktijk verloopt dit meestal via een brief — eventueel met hulp van een advocaat — waarna de erfgenamen en het onterfde kind overeenkomen hoeveel geld er uitgekeerd wordt. Alleen als erfgenamen weigeren, kan het kind naar de rechter stappen.

Wat als het onterfde kind niets doet?

Als uw kind binnen vijf jaar geen vordering indient, vervalt het recht op de legitieme portie voorgoed. De erfgenamen houden dan alles wat u hen hebt nagelaten. Sommige kinderen kiezen hier bewust voor — bijvoorbeeld uit respect voor uw wens of omdat de relatie al lang verbroken is.

Kan ik mijn kind ook de legitieme portie ontnemen?

In de praktijk is dit vrijwel onmogelijk. De Nederlandse wet beschermt het recht op de legitieme portie zeer stevig. De enige uitzonderlijke situatie is "onwaardigheid" volgens artikel 4:3 van het Burgerlijk Wetboek — bijvoorbeeld wanneer een kind veroordeeld is voor een ernstig misdrijf tegen u als ouder. Dit komt in de praktijk zelden voor.

Alternatieven voor het onterven van een kind

Onterven is niet altijd de beste oplossing. Er zijn juridische alternatieven die u meer controle geven en soms beter passen bij uw wensen.

Legaat met voorwaarden

In plaats van een kind helemaal te onterven, kunt u via een legaat specifieke goederen of bedragen toewijzen aan bepaalde personen. De rest van uw nalatenschap verdeelt u dan volgens uw eigen wensen. Dit geeft u meer controle over wie wat krijgt, zonder de ingrijpende stap van volledige onterving.

Tweetrapsmaking

Bij een tweetrapsmaking (ook wel fideicommis de residuo) bepaalt u dat uw kind wel erft, maar dat wat er na het overlijden van uw kind overblijft naar een door u aangewezen persoon gaat — bijvoorbeeld uw kleinkinderen. Zo behoudt u grip op de uiteindelijke bestemming van uw vermogen.

Schenken bij leven

U kunt ervoor kiezen om al bij leven vermogen over te dragen aan de personen die u wilt helpen. Let wel op: schenkingen worden meegeteld bij de berekening van de legitieme portie. Dit biedt dus geen absolute vrijheid. Lees meer over schenken bij leven en de gevolgen daarvan.

Kind onterven bij een samengesteld gezin

In een samengesteld gezin — waar u samenwoont of getrouwd bent met iemand die kinderen uit een eerdere relatie heeft — wordt onterven extra complex. U moet rekening houden met de rechten van uw partner, uw biologische kinderen en eventuele stiefkinderen.

Een belangrijk juridisch feit: stiefkinderen hebben géén recht op een legitieme portie. Alleen uw biologische kinderen en geadopteerde kinderen behouden dit wettelijke recht. Dit geeft u meer vrijheid bij het regelen van uw nalatenschap in een samengesteld gezin.

Enig kind onterven — waar moet u op letten?

Als u één kind hebt en dat kind onterft, behoudt het kind de legitieme portie (50% van het wettelijke erfdeel). U heeft daarna wel meer vrijheid om de rest van uw nalatenschap toe te wijzen aan bijvoorbeeld uw partner, goede doelen of anderen. Let wel op: als u getrouwd bent, heeft uw partner eigen erfrechten. Het onterven van uw enige kind heeft daardoor ook gevolgen voor de positie van uw partner. Bespreek dit altijd met een erfrechtspecialist die uw volledige situatie in kaart brengt.

Veelgestelde vragen over kind onterven