Laatst bijgewerkt: 26-01-2026
Testament: complete gids (2026)
Wilt u eerst rustig begrijpen wat in uw situatie verstandig is? Volg een gratis online testamentlezing of bekijk lezingen bij u in de buurt.
Een testament is de enige manier om zelf te bepalen wie uw erfgenamen zijn, hoe u erfbelasting bespaart en wie de zorg voor uw kinderen of partner op zich neemt. Zonder testament bepaalt de wet dit voor u, wat vaak leidt tot onnodige belastingdruk of familieruzies.
Een testament is een notariële akte waarin u vastlegt wat er na uw overlijden gebeurt met uw nalatenschap. U regelt hierin wie erft, wie de executeur is en hoe u bespaart op erfbelasting. Omdat situaties zoals samengestelde gezinnen of eigen ondernemingen complex zijn, is maatwerk vaak noodzakelijk.
Wanneer heeft u een testament nodig?
Veel mensen denken dat de wet dit automatisch goed regelt. Dat klopt deels, maar de wettelijke verdeling is algemeen en houdt geen rekening met uw persoonlijke situatie. Een testament is vrijwel altijd verstandig als u zekerheid wilt voor uw partner en kinderen, bijvoorbeeld als u:
- Samenwoont (met of zonder samenlevingscontract);
- Kinderen heeft (zeker bij een samengesteld gezin);
- Een eigen woning of onderneming bezit;
- Opnieuw bent getrouwd of een nieuwe partner heeft;
- Zelf wilt bepalen wie erft en hoe.
Wat regelt de wet zonder testament?
Zonder testament bepaalt de wet wie uw erfgenamen zijn. De wet werkt met vier groepen. Pas als er in de eerste groep niemand is, komt de tweede groep aan bod.
| Groep | Wie zijn dit? | Uitleg in de praktijk |
|---|---|---|
| Groep 1 | Echtgenoot / geregistreerd partner & kinderen | De echtgenoot krijgt de hele erfenis. De kinderen krijgen een tegoedbon (vordering) in geld. Let op: Samenwoners vallen hier buiten! |
| Groep 2 | Ouders, broers & zussen | Als u geen partner of kinderen heeft, gaat alles naar uw ouders en uw broers/zussen. |
| Groep 3 | Grootouders | Als er niemand in groep 1 en 2 is, gaat de erfenis naar uw opa’s en oma’s. |
| Groep 4 | Overgrootouders | In het zeldzame geval dat er ook in groep 3 niemand is, wordt er gezocht naar overgrootouders. |
De wet beschermt samenwoners (zonder geregistreerd partnerschap) en stiefkinderen niet. Zonder testament erven zij niets. Uw partner kan zelfs gedwongen worden de woning te verlaten.
Onterven: kan dat?
In een testament kunt u iemand onterven. Dat betekent dat u vastlegt dat deze persoon geen erfgenaam is. Belangrijk: kinderen houden vaak wel recht op de legitieme portie (een geldbedrag).
Erfbelasting besparen
Nederland kent hoge tarieven voor erfbelasting. Zonder testament betaalt u vaak de hoofdprijs. Meer uitleg over tarieven en vrijstellingen vindt u op onze pagina over erfbelasting.
De belastingdienst ziet de vordering van de kinderen als een erfenis en wil direct erfbelasting zien. De langstlevende moet dit voorschieten.
De Oplossing: maatwerk
Door gebruik te maken van specifieke instrumenten verlagen we de belastingdruk:
- Opvullegaat: Schuiven met vermogen om vrijstellingen te benutten.
- Renteclausule: De vordering van de kinderen groeit met rente, waardoor de latere erfenis kleiner is.
Verschil met levenstestament
Een testament werkt pas na overlijden. Een levenstestament werkt tijdens uw leven (bijv. bij dementie). Zonder levenstestament moet uw partner naar de rechter voor bewindvoering.
Kosten versus waarde
Goedkoop is bij een testament vaak duurkoop. Fouten worden pas na overlijden ontdekt.
| Onderdeel | Standaard online | Erfrechtplan |
|---|---|---|
| Huisbezoek inventarisatie Uw situatie goed in kaart brengen | Nee | Ja |
| Besparingscheck erfbelasting Actief optimaliseren (o.a. opvullegaat/renteclausule) | Nee | Ja |
| AWBZ/Wlz-clausule Opties bij opname in zorginstelling | Beperkt / niet | Ja |
| Begrijpelijke uitleg Rustig, zonder juridisch jargon | Nee | Ja |
| Begeleiding tot en met notaris Van inventarisatie tot tekenen | Meestal niet | Ja |
Wanneer moet u een testament aanpassen?
- Bij trouwen, scheiden of een nieuwe partner.
- Bij geboorte van (stief)kinderen of een samengesteld gezin.
- Bij aankoop/verkoop woning of grote vermogenswijzigingen.
- Als uw testament ouder is dan 5 jaar (controleer of het nog past).
Mag ik u persoonlijk uitnodigen?
Zoals ik in deze video vertel: een actueel testament kan het verdriet van een verlies niet wegnemen. Maar het bespaart uw naasten wel een hoop extra leed, ruzie en financiële zorgen.
Tijdens onze lezingen leg ik in gewonemensentaal uit hoe u de regie houdt. Zonder moeilijke termen, maar mét praktische voorbeelden.
Veelgestelde vragen
- Ik woon samen maar ben niet getrouwd. Heb ik een testament nodig?
Ja, dit is noodzakelijk. Volgens de wet zijn samenwoners geen erfgenamen van elkaar. Zonder testament gaat uw vermogen naar uw eigen familie en niet naar uw partner. Uw partner kan zelfs gedwongen worden de woning te verlaten.
- Kan ik met een testament mijn eigen bijdrage zorg verlagen?
Ja, dat is mogelijk. Door in uw testament een AWBZ-clausule op te nemen, wordt het erfdeel van de kinderen direct opeisbaar bij opname in een instelling. Hierdoor daalt uw vermogen en betaalt u minder aan het CAK.
- Waarom kiezen voor Erfrechtplan in plaats van online?
Online diensten zijn ‘doe-het-zelf’ producten. Fouten worden vaak pas na overlijden ontdekt. Bij Erfrechtplan krijgt u zekerheid: een specialist komt thuis, controleert de juridische en fiscale valkuilen en zorgt voor maatwerk.
- Is een oud testament nog geldig?
Juridisch vaak wel, maar fiscaal vaak nadelig door gewijzigde wetgeving (vooral van voor 2003 of 2010). Laat aktes ouder dan 5 jaar altijd controleren om te voorkomen dat uw erfgenamen onnodig veel belasting betalen.
Een goed testament en levenstestament geeft uw familie rust.
Meer dan 300.000 anderen gingen u voor
Meer weten over testamenten?
Volg onze gratis lezing
Hulp nodig bij uw testament?