Schenken bij leven: zo bespaart u erfbelasting (2026)

Stel, u heeft samen met uw partner een vermogen van €500.000 opgebouwd. Als u beiden overlijdt zonder iets te regelen, betalen uw twee kinderen samen ruim €57.000 aan erfbelasting. Had u tien jaar eerder een schenkingsplan opgezet, dan was dat bedrag duizenden euro's lager geweest. Schenken bij leven is een van de meest effectieve manieren om erfbelasting te besparen — en toch laten veel mensen deze kans liggen. In dit artikel leest u precies waarom schenken bij leven voordeliger is dan erven, welke vrijstellingen er in 2026 gelden, en hoe u dit slim combineert met uw testament.

Waarom is schenken bij leven voordeliger dan erven?

De tarieven voor schenkbelasting en erfbelasting zijn in Nederland identiek: kinderen betalen 10% over de eerste €158.669 en 20% daarboven. Het verschil zit niet in het tarief, maar in de vrijstellingen. Bij overlijden krijgt elk kind éénmalig een vrijstelling van €26.230 voor de erfbelasting. Maar bij schenken kunt u elk jaar opnieuw gebruikmaken van de jaarlijkse schenkingsvrijstelling van €6.908 per kind (2026). Schenkt u tien jaar lang aan twee kinderen, dan heeft u al €138.160 belastingvrij overgedragen — vermogen dat niet meer in uw nalatenschap valt.

Daarnaast geldt: hoe kleiner de nalatenschap, hoe groter het deel dat onder het lage tarief van 10% valt. Door bij leven vermogen over te dragen, verschuift u de belaste verkrijging naar de lagere schijf. Dat is het dubbele voordeel van schenken: u benut extra vrijstellingen én u drukt het restant van de erfenis naar een lager tarief.

Hoeveel kunt u belastingvrij schenken in 2026?

De Belastingdienst stelt jaarlijks de vrijstellingen vast. In 2026 gelden de volgende bedragen voor de schenkbelasting:

Jaarlijkse vrijstelling: de kracht van herhaling

De jaarlijkse vrijstelling van €6.908 per kind lijkt bescheiden. Maar de kracht zit in de herhaling. Heeft u twee kinderen, dan schenkt u samen €13.816 per jaar belastingvrij. Over tien jaar is dat €138.160 aan vermogen dat volledig buiten de erfbelasting valt. Heeft u ook kleinkinderen? Dan kunt u aan elk kleinkind jaarlijks €2.769 belastingvrij schenken — opnieuw cumulatief een aanzienlijk bedrag.

Eenmalig verhoogde vrijstelling

Naast de jaarlijkse vrijstelling kunnen ouders hun kind tussen 18 en 40 jaar eenmalig een groter bedrag belastingvrij schenken. In 2026 is dat €33.129, of €69.009 als het kind het bedrag besteedt aan een dure studie of opleiding. Let op: deze verhoogde vrijstelling kunt u slechts één keer gebruiken per kind, en u moet hiervan aangifte doen bij de Belastingdienst.

Rekenvoorbeeld: wat bespaart u concreet?

Laten we het concreet maken. Neem het gezin Van der Berg: vader (67) en moeder (65), twee kinderen, een gezamenlijk vermogen van €400.000. Vader overlijdt als eerste. Door de wettelijke verdeling krijgt moeder alles en betalen de kinderen voorlopig geen erfbelasting. Als moeder daarna overlijdt, erven de twee kinderen ieder €200.000.

Scenario A: niet schenken

Elk kind erft €200.000. Na aftrek van de kindvrijstelling van €26.230 is de belaste verkrijging €173.770 per kind. Berekening per kind: 10% over €158.669 = €15.867 + 20% over €15.101 = €3.020. Totale erfbelasting per kind: €18.887. Samen betalen beide kinderen €37.774 aan erfbelasting.

Wilt u zelf doorrekenen hoeveel schenkbelasting uw kinderen betalen? Bekijk onze stap-voor-stap uitleg schenkbelasting berekenen.

Scenario B: tien jaar lang schenken

Stel dat de ouders tien jaar lang elk jaar €6.908 per kind schenken. Dat is in totaal €138.160 (2 kinderen × €6.908 × 10 jaar) aan belastingvrij overgedragen vermogen. De nalatenschap daalt naar €261.840. Elk kind erft nu €130.920. Na aftrek van de kindvrijstelling van €26.230 is de belaste verkrijging €104.690 per kind. Berekening per kind: 10% over €104.690 = €10.469. Samen betalen beide kinderen €20.938.

Schenken op papier: geld geven zonder het kwijt te zijn

Veel ouders willen wel schenken, maar durven het geld niet daadwerkelijk uit handen te geven. Begrijpelijk — u weet niet hoe lang u leeft en welke kosten er nog komen. De oplossing: schenken op papier. U doet een schenking die u vastlegt in een notariële akte, maar u houdt het bedrag op uw eigen rekening. Het geschonken bedrag wordt pas uitbetaald na uw overlijden. Wilt u dat de schuld later op uw nalatenschap in mindering komt en zo erfbelasting bespaart, dan stelt de Belastingdienst twee voorwaarden: de notariële akte én een jaarlijkse rente van minimaal 6% die u daadwerkelijk overmaakt aan uw kinderen.

Die renteverplichting werkt bovendien in uw voordeel: de rente die u betaalt, verlaagt uw vermogen verder en vergroot dat van uw kinderen. Zolang u de rente daadwerkelijk overmaakt, komt de schuld bij uw overlijden in mindering op uw nalatenschap.

Hoe regelt u schenken bij leven in uw testament?

Schenken bij leven is pas écht effectief als u het combineert met een goed testament. Zonder testament geldt de wettelijke verdeling: uw partner erft alles, uw kinderen krijgen een vordering. Op papier ziet dat er eenvoudig uit, maar fiscaal kan het duur uitpakken. Met de juiste testamentaire bepalingen maximaliseert u het voordeel van uw schenkingen.

Hoe u een schenkingsplan en testament op elkaar afstemt, leest u in schenkingsplan en testament: slim vermogen overdragen.

Het opvullegaat

Een opvullegaat is een bepaling in uw testament waarmee de langstlevende partner de erfdelen van de kinderen mag "opvullen" tot het bedrag van hun vrijstelling. Hierdoor hoeven uw kinderen bij het overlijden van de eerste ouder géén erfbelasting te betalen. Dit bespaart direct geld — geld dat vervolgens in de nalatenschap beschikbaar blijft voor de langstlevende partner.

De renteclausule

Met een renteclausule in uw testament bepaalt u welk rentepercentage de langstlevende partner betaalt over de vordering van de kinderen. Door een lage rente (of zelfs 0%) vast te leggen, groeit de vordering van de kinderen nauwelijks. Dat kan fiscaal voordelig zijn, omdat bij het overlijden van de langstlevende de vordering — en daarmee de belaste verkrijging — lager uitvalt. Uw erfrechtspecialist berekent welk rentepercentage in uw situatie het gunstigst is.

Wilt u weten hoe u schenken en een testament combineert voor maximale besparing? Volg dan een gratis online lezing van Erfrechtplan, bezoek een gratis lezing bij u in de buurt, of maak een vrijblijvende afspraak met een erfrechtspecialist die uw persoonlijke situatie doorrekent.

Waar moet u op letten? Valkuilen bij schenken bij leven

Schenken bij leven is geen wondermiddel. Er zijn valkuilen waar u rekening mee moet houden om te voorkomen dat uw plan averechts werkt.

De 180-dagenregeling

Overlijdt u binnen 180 dagen (zes maanden) na een schenking, dan rekent de Belastingdienst die schenking alsnog bij uw nalatenschap. Uw erfgenamen betalen er dan erfbelasting over in plaats van schenkbelasting. De betaalde schenkbelasting wordt verrekend, maar het fiscale voordeel van de schenkingsvrijstelling gaat verloren. Begin daarom ruim op tijd met schenken — wacht niet tot u ziek bent.

Te veel schenken: zorg eerst voor uzelf

Het klinkt logisch, maar het gebeurt regelmatig: ouders die te veel weggeven en vervolgens zelf financieel klem komen te zitten. Maak een realistische inschatting van uw eigen levensverwachting, zorgkosten, en uitgaven voor de komende jaren. Schenk alleen wat u werkelijk kunt missen. Een erfrechtspecialist kan u helpen met een berekening die zekerheid geeft.

Schenkingen niet documenteren

Een schenking boven de vrijstelling moet worden aangegeven bij de Belastingdienst. Bij een schenking op papier is bovendien een notariële akte vereist. Laat u dit na, dan kan de Belastingdienst de schenking bij uw nalatenschap tellen. Documenteer daarom elke schenking zorgvuldig en bewaar de aangiftes.

Ongelijkheid tussen kinderen

Schenkt u aan het ene kind meer dan aan het andere, dan kan dat na uw overlijden tot conflicten leiden. In sommige gevallen moet een kind een schenking "inbrengen" in de nalatenschap, waardoor het alsnog wordt verrekend. Leg in uw testament vast of schenkingen wel of niet worden ingebracht bij de verdeling — dat voorkomt onduidelijkheid en ruzie.

Veelgestelde vragen over schenken bij leven

Conclusie: begin op tijd met schenken bij leven

Schenken bij leven is geen ingewikkelde strategie — het vraagt vooral om op tijd beginnen. De jaarlijkse schenkingsvrijstelling van €6.908 per kind in 2026 lijkt bescheiden, maar telt over de jaren op tot tienduizenden euro's aan bespaarde erfbelasting. Combineert u dat met een goed testament waarin een opvullegaat en renteclausule zijn opgenomen, dan maximaliseert u het voordeel voor uw kinderen. De 180-dagenregeling maakt duidelijk dat uitstel letterlijk geld kost. Het beste moment om te beginnen is nu.